بررسی تحلیلی- انتقادی علم اصول در منظومۀ معرفتی شیعی

نوع مقاله : علمی تخصصی

نویسنده

آمر پژوهش‌های دانشگاهی

10.22034/pf2.2023.100344.1012

چکیده

علم اصول فقه یکی از شاخه‌های معرفتی پرثمری است که در بوستان معارف اسلامی بارور گردیده است. هدف از تأسیس این علم به دست دادن اصول کلی مربوط به استنباط احکام شرعی از منابع مربوطه است. فهم تحول و تکامل این علم کلید فهم شریعت و مکانیسم نظام حقوقی- قانونی امت اسلامی است. براین‌اساس در جستار ﺣﺎﺿﺮ به‌اجمال، ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻋﻠﻢ ﺍﺻﻮﻝ، در چهار ﻣﺮحلۀ زمینه‌سازی، ﺗﻮﺳﻌﻪ و تعمیق، فترت و ﺩوﺭﺍﻥ ﻣﻌﺎﺻﺮ بررسی شده است. تلاش شده تا شخصیت‌های محوری هر دوره بازﺷﻨﺎخته شده و آثار اصولی دوران‌ساز به‌اختصار معرفی و موضوعات داغ اصولی هر دوره تبیین شود. طبق یافته‌های ﺍﻳﻦ تحقیق شیخ مفید، شیخ ﻃﻮسی و وحید ﺑﻬﺒﻬﺎنی شخصیت‌های محوری در ﺗﺤﻮﻝ ﻋﻠﻢ ﺍﺻﻮﻝ هستند.علم اصول فقه یکی از شاخه‌های معرفتی پرثمری است که در بوستان معارف اسلامی بارور گردیده است. هدف از تأسیس این علم به دست دادن اصول کلی مربوط به استنباط احکام شرعی از منابع مربوطه است. فهم تحول و تکامل این علم کلید فهم شریعت و مکانیسم نظام حقوقی- قانونی امت اسلامی است. براین‌اساس در جستار ﺣﺎﺿﺮ به‌اجمال، ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻋﻠﻢ ﺍﺻﻮﻝ، در چهار ﻣﺮحلۀ زمینه‌سازی، ﺗﻮﺳﻌﻪ و تعمیق، فترت و ﺩوﺭﺍﻥ ﻣﻌﺎﺻﺮ بررسی شده است. تلاش شده تا شخصیت‌های محوری هر دوره بازﺷﻨﺎخته شده و آثار اصولی دوران‌ساز به‌اختصار معرفی و موضوعات داغ اصولی هر دوره تبیین شود. طبق یافته‌های ﺍﻳﻦ تحقیق شیخ مفید، شیخ ﻃﻮسی و وحید ﺑﻬﺒﻬﺎنی شخصیت‌های محوری در ﺗﺤﻮﻝ ﻋﻠﻢ ﺍﺻﻮﻝ هستند.

کلیدواژه‌ها