بررسی حکم تجری از منظر علم اصول

نوع مقاله : علمی تخصصی

10.22034/pf2.2024.100522

چکیده

مکلف در احکام شرعی برای وصول به‌واقع راه‌هایی را جستجو می‌کند که اولین راه و مطمئن‌ترین راه قطع است، ولی قطع نیز گاهی عنوان جهل مرکب را به خود گرفته و مکلف را به‌واقع نمی‌رساند، از همین‌جا بحث تجری مطرح می‌شود. در این تحقیق اول به مفهوم تجری پرداخته شده و در کنار این کلیدواژه، به مفهوم اطاعت، عصیان و انقیاد که همیشه در کنار تجری مطرح می‌شود نیز پرداخته شده است. تجری یکی از مباحث مهم در علم کلام، فقه و اصول فقه است و از زوایای مختلف مورد بحث قرار گرفته است. تجری در اصول فقه از این باب بحث می‌شود که آیا تجری قبیح است یا خیر. بر فرض قبحیت، آیا قبح فاعلی تنها دارد یا قبح فعلی هم دارد. برخی قائل به قبح فاعلی محض بوده و متجری را مستحق عقاب نمی‌دانند و برخی دیگر قائل به استحقاق عقاب متجری هستند. در این صورت نیز نظریاتی مطرح شده است که استحقاق عقاب از باب قبحیت عمل متجری‌به است یا عنوان دیگری استحقاق عقاب را می‌آورد. در این تحقیق بعد از تعریف تجری و مفاهیم مرتبط به آن، نظریات مختلف در قبح تجری با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی مطرح شده و در برخی موارد به ادله آن نیز اشاره شده است و در اخیر به اقوال علمای معاصر بعد از صاحب کفایه پرداخته شده است.

کلیدواژه‌ها